အပၸၸမာဒ ေမး။ အခုလို ၾကားခြင့္ရတာ သာသနာေတာ္အတြက္ ၀မ္းသာလွပါတယ္ဘုရား၊ ဆရာေတာ္ရဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကိုလည္း ၾကည္ညိဳမိပါတယ္။ ပညာေရးအတြက္ ဆရာေတာ္ရဲ့ ေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားကိုလည္း မိန္႔ပါဦးဘုရား။
ဆရာေတာ္ ေျဖ။ မဟာရဌျပည္နယ္၊ ယူပီျပည္နယ္၊ ဘီဟာျပည္နယ္၊ ရာဂ်ဆထန္ျပည္နယ္ရဲ့ ပညာေရး အဖြဲ႔အစည္းေတြမွာလည္း ဘုန္းၾကီးပါ၀င္ပါတယ္။ ကုသိနာရံု ဘိကၡဳသံဃအဖြဲ႔၊ ယူပီျပည္နယ္ ဘိကၡဳသံဃအဖြဲ႔၊ အိႏၵိယျပည္လံုးဆိုင္ရာ ရဟန္းေတာ္မ်ားအဖြဲ႔၊ ပရေဒသီ သံဃာ့နာယကအဖြ႔ဲ စတဲ့သံဃာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားစြာတို႔ မွာဘုန္းၾကီး ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ကိုလည္းဖြဲ႔စည္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အိႏၵိယႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ သံဃအဖြဲ႔အစည္းမွာ ျပည္နယ္ဥကၠဌ၊ တစ္ျပည္လံုး ဥကၠဌနဲ႔ ယခုလည္း သံဃနာယက တစ္ပါးျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာသံဃာ့နာယက အဖြဲ႔မွာေတာ့ အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးနဲ႔ ဒုတိယဥကၠဌအျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္ကစျပီးေတာ့ ဆရာေတာ္ဦးစျႏၵမဏိရဲ့ အလြတ္ပညာသင္ေက်ာင္း၊ မဟာ၀ီရအလယ္တန္းေက်ာင္း၊ ရာဓာၾကိဆနာ အလယ္တန္းေက်ာင္း၊ ရာဟုလာကေလးေက်ာင္း၊ ယေသာ္ဓရာမိန္းကေလးေက်ာင္း၊ မာလတီးပန္းေဒး မိန္းကေလး အထက္တန္းေက်ာင္း၊ ဗုဒၶဥပစာေကာလိပ္၊ ဗုဒၶဒီဂရီေကာလိပ္တို႔မွာလည္း ေက်ာင္းအုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဖြဲ႔၀င္အျဖစ္ ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ မဟာရဌျပည္နယ္က ဘဂ၀န္ဗုဒၶသိကၡာပရိဆဒ္အဖြဲ႔၊ မဓ်ျပေဒသျပည္နယ္က ေဒါက္တာအေမၺဒကာရ္ သိကၡာပရိဆဒ္အဖြဲ႔၊ ဘီဟာျပည္နယ္က ဘဂ၀န္ဗုဒၶသိကၡာအဖြဲ႔တို႔မွာလည္း ဗုဒၶဘာသာ ပညာေရးရာ ကိစၥမ်ားကို ကူညီအားေပးခဲ့ပါတယ္။
အပၸၸမာဒ ေမး။ ကိုယ့္ျမန္မာႏိုင္ငံမဟုတ္ပဲ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွာ ဆရာေတာ့္အေနနဲ႔ အခုလို စြမ္းစြမ္းတမံ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တာဟာ သာသနာေတာ္ရဲ့တန္းခိုးနဲ႔ ဆရာေတာ္ရဲ့ ဇြဲသတၱိလိုွ႔ ၾကည္ညိဳရမွာပါဘုရား၊ ေနာက္ တပည့္ေတာ္ သိခ်င္တာက ဆရာေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံတကာ အစည္းအေ၀း မ်ားကိုလည္း တက္ေရာက္ခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္ဘုရား၊ အဲဒါလည္းသိလိုပါတယ္ဘုရား။
ဆရာေတာ္ ေျဖ။ ႏိုင္ငံတကာ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ႔ အစည္းအေ၀းမ်ားကေတာ့ ၁၉၈၀ ခုႏွစ္မွာ ေဒလီ၊ ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ ေဒလီျမိဳ႕မွာက်င္းပတဲ့ အာရွတိုက္ ဗုဒၶဘာသာ ကြန္ဖရင့္၊ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္မွာ နီေပါႏိုင္ငံ ကတၱမႏၵဴျမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာ ကြန္ဖရင့္၊ လာအိုႏိုင္ငံ ဗီယင္က်န္းျမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ အာရွတိုက္ ဗုဒၶဘာသာ ကြန္ဖရင့္၊ ေနာက္ ယိုးဒယား၊ ကေမၻာဒီယား၊ မြန္ဂိုရီးယား၊ ရုရွား၊ တူရကီျပည္မ်ားကို တက္ေရာက္ျပီး တရားေဟာခဲ့ရပါေသးတယ္။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ ေတာင္ကိုရီးယားႏိုင္ငံ ဆိုးလ္ျမိဳ႕မွာ က်င္းပတဲ့ ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာ ကြန္ဖရင့္၊ ယိုးဒယား၊ ေဟာင္ေကာင္၊ ထိုင္၀မ္တို႔ကို ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့ဗုဒၶဘာသာ ကြန္ဖရင့္၊ ထိုင္၀မ္၊ စင္ကာပူ၊ မေလးရွား၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ဖိလစ္ပိုင္တို႔ကို တက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏုိင္ငံမ်ား၊ ဘဂၤဘာေဒ့ရွ္၊ သီရိလကၤာႏုိင္ငံမ်ားသို႔လည္း တက္ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒါေတြကေတာ့ ဗုဒၶဘာသာနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔ ဘုန္းၾကီးတက္ခဲ့ ေရာက္ခဲ့ရတဲ့ အစည္းအေ၀းနဲ႔ ျမိဳ႕ေတြပါပဲ။
အပၸၸမာဒ ေမး။ ဆရာေတာ္အေနနဲ႔ တစ္ဖက္ ကပညာေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ အစည္းအေ၀းမ်ားၾကားထဲက သာသနာျပဳလုပ္ငန္းေတြကိုလည္း တစ္ဖက္တစ္လမ္းက ဘယ္လိုေဆာင္ရြက္ေနတယ္ ဆိုတာကိုလည္း မိန္႔ပါဦးဘုရား။
ဆရာေတာ္ ေျဖ။ ဘုန္းၾကီးရဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ကိုက သာသနာျပဳရန္အတြက္ အိႏၵိယကိုၾကြခဲ့တာပါ၊ ဒကာၾကီးေျပာသလို မအားလပ္တဲ့ၾကားထဲကပဲ အိႏၵိယႏိုင္ငံ ျပည္နယ္ေပါင္း ကိုးျပည္နယ္က သိန္းေပါင္း ၂၈၀ ေက်ာ္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ဗုဒၶဘာသာသို႔ သြတ္သြင္းေပးခဲ့ပါတယ္။ ဟိႏၵဴဟာဒူး ေျမာက္မ်ားစြာတို႔ကို ဗုဒၶဘာသာ သာမေဏႏွင့္ ရဟန္းဘ၀သို႔ ေရာက္ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ရွင္ ရဟန္း ၃၀၀၀ ခန္႔ သာသနာအတြင္း သြတ္သြင္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွာ နာဂပူရ္ျမိဳ႕က လူေပါင္း ၂၅ သိန္းကို တစ္ျပိဳင္နက္တည္း ဗုဒၶဘာသာ ၀င္အျဖစ္ သြတ္သြင္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္မွာေတာ့ အာဂရာျမိဳ႕က လူေပါင္း ၅ သိန္းေက်ာ္ကို ဗုဒၶဘာသာသို႔ သြတ္သြင္းခဲ့ျပီး။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္မွာေတာ့ ပတၱနားက လူေပါင္း ၃ သိန္းေက်ာ္ကို ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ သြတ္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုမွာေတာ့ ကုသိနာရံုက လူေပါင္းတစ္သိန္းေက်ာ္၊ သာမေဏ ၂၆၀၊ ရဟန္း ၂၁ ပါးကို ဗုဒၶဘာသာအျဖစ္ သာသနာျပဳေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီပြဲကိုေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံေတာ္သံဃမဟာနာယကအဖြဲ႔ အတြင္းေရးမွဴးျဖစ္တဲ့ အဂၢမဟာပ႑ိတ ဘဒၵႏၱ၀ဏသီရိ ကိုယ္တိုင္ၾကြေရာက္ အားေပးခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာရုပ္ျမင္သံၾကားကလည္း မဇၥ်ိမေဒသ တစ္ေက်ာ့ျပန္ အစီအစဥ္ကို ျပသခဲ့ပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးအေနနဲ႔ ႏွစ္စဥ္ ေအာက္တိုဘာလ ၁၄ ရက္ေန႔ကို ၁၉၇၂ ခုႏွစ္မွစ၍ ယေန႔တိုင္ ေနရာတကာ ဗုဒၶဘာသာ သြတ္သြင္းပြဲအျဖစ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္မွ ယေန႔ထိ ေဖဖ၀ါရီလတြင္ ဒုလႅဘ ရွင္သာမေဏျပဳပြဲ၊ ဒုလႅဘရဟန္းခံပြဲမ်ား ယေန႔ထိ ႏွစ္စဥ္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတယ္။
အပၸမာဒ ေမး။ မွန္လွပါဘုရား ဆရာေတာ္ၾကီးရဲ့ သာသနာျပဳပံုကေတာ့ အံမခန္းစရာပါဘုရား၊ ဆရာေတာ္ရဲ့ စာေပေရးသားမႈကိုလည္း တပည့္ေတာ္ဖတ္ရပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဆရာၾကီး ဦးေမာင္ေမာင္ေလး တည္းျဖတ္တဲ့ ျမတ္ပန္းေ၀မဂၢဇင္းမွာ ဟရိဗလ(ကုသိနာရံု) ဆိုျပီး သာသနာျပဳ အေတြ႔အၾကံဳမ်ား ေဆာင္းပါးေတြကို ဖတ္ရႈရပါတယ္။ အျခားစာေပေရးသားမႈမ်ားကိုလည္း မိန္႔ၾကားပါဦးဘုရား။
ဆရာေတာ ေျဖ။ ဘုန္းၾကီးအေနနဲ႔ စာေပေရးသားမႈကေတာ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံက ထုပ္ေ၀တဲ့ ဗုဒၶေဒဆ္ႏွင့္ အေမၻဒကာ မဂၢဇင္း တာ၀န္ခံအျဖစ္ ေအာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္။ မဂၢဇင္းေပါင္း မ်ားစြာတို႕မွာလည္း ကေလးစာေပ၊ မာမာဟရိဗလ အမည္နဲ႔ ေရးခဲ့ပါတယ္။ ေန၀ါရီဘာသာျပန္ ကထိန္အေၾကာင္း၊ ဆရာေတာ္ၾကီး ဦးစျႏၵမဏိ ေထရုပၸတၱိ၊ ဟိႏၵီ၊ အဂၤလိပ္ဘာသာမ်ားနဲ႔ထုပ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ဟိႏၵီဘာသာနဲ႔ထုပ္ ဓမၼပဒကိုေက်ာင္းသံုးဘာသာ အျဖစ္ ၉ တန္း၊ ၁၀ တန္း၊ ၁၁ တန္း၊ ၁၂ တန္း၊ ဘီေအ၊ အမ္ေအ၊ တန္းမ်ားမွာ ေလ့လာႏိုင္ရန္ ထုပ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္က မဂၢဇင္းမ်ားမွာေတာ့ ဟရိဗလ(ကုသိနာရံု) အမည္၊ အိႏၵိယ ေမာင္ဥာဏ္စိုးအမည္၊ ေတဇ၀ႏၱအမည္နဲ႔ ေဆာင္းပါးစာမ်ား ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ဘိကၡဳဂယာေနဆြရ္ အရွင္ဥာဏိႆရ အမည္နဲ႔လည္း စာေပမ်ား ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ (ဆရာေတာ္ၾကီးသည္ စာေရးသူကို မဇၥ်ိမေဒသ သာသနာျပဳအေတြ႔အၾကံဳမ်ား စာအုပ္ကို ေပးလိုက္ပါေသးသည္။)
အပၸၸမာဒ ေမး။ ဒီေလာက္အလုပ္မ်ားတဲ့ ၾကားထဲကေန ဆရာေတာ္ စာေတြေရးႏိုင္ေသးတာ အံၾသစရာပဲဘုရား။ အခု ဆရာေတာ္ ျမန္မာျပည္ကို ၾကြလာတာ ဆရာေတာ္ဦးစီးျပီး တည္ထားကိုးကြယ္တဲ့ ေစတီေတာ္ၾကီးထဲမွာ ျပသထားဖို႔ ဗုဒၶ၀င္ပန္းခ်ီကားမ်ား လာျပီးဆြဲထားတာလို႔ သိရပါတယ္ဘုရား၊ ဆက္စပ္ျပီး တစ္ဆက္တည္း ဆရာေတာ္ ကုသိနာရံုမွာ ေဆာက္လုပ္ထားတဲ့ သာသနိက အေဆာက္အအံုမ်ား အေၾကာင္းလည္း သိပါရေစဘုရား။
ဆရာေတာ္ ေျဖ။ သာသနိက အေဆာက္အအံုေတြ အေနနဲ႔ကေတာ့ ကုသိနာရံုနဲ႔ အနီးအနားမွာ ေက်ာင္းမ်ား၊ စာသင္ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆာက္လုပ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ အင္ၾကင္းဥယ်ာဥ္ စည္ပင္သာယာေရးနဲ႔ ျမန္မာေက်ာင္းမွာေရကန္၊ သာသနာျပဳ ဇီ၀ိတဒါန ေဆးရံုနဲ႔ ဇရပ္မ်ား ေဆာက္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အခုကမၻာမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွတစ္ပါး အၾကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ မဟာသုခံဒဒခ်မ္းသာၾကီးေစတီေတာ္ကို ပတ္လည္ လိုဏ္ေခါင္းအရံေစတီ ျဂိဳဟ္တိုင္မ်ားနဲ႔ ၾကီးက်ယ္ခန္းနားစြာ တည္ေဆာက္ခဲ့ပါတယ္။ ေစတီေတာ္ရဲ့ ဥာဏ္ေတာ္ဟာ (၁၀၈) ေပရွိျပီး၊ ၂၁-၂-၂၀၀၁ ေန႔မွာ ထီးေတာ္ၾကီး တင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေစတီေတာ္ၾကီး စတည္ေသာေန႔မွာပဲ ဆရာေတာ္၏ေတာင္းဆိုခ်က္အရ ကုသိနာရံုကို ကုသိနာရံုခရိုင္ဆိုျပီး အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ ရပါတယ္။ ၁၉၇၄ ခုႏွစ္က ကုသိနာရံုေတာင္းရွိပ္ အမည္ရေအာင္လဲ ဗုဒၶဇယႏၱိေန႔ကို ေတာင္းဆိုခဲ့ျပီး ေတာင္းရွိပ္ရခဲ့ပါတယ္။ ျမိဳ႕နယ္သတ္မွတ္ခဲ့တယ္။
အပၸမာဒ ေမး။ ဆရာေတာ္ရဲ႕ သာသနာျပဳ ေအာင္ျမင္မွုု မ်ားဟာ အံၾသဝမ္းေျမာက္ သာဓုေခၚဆုိစရာပါဘုရား၊ ဆရာေတာ္ ကိုျမန္မာႏုိင္ငံ အစိုးရကေရာ၊ ႏိုင္ငံရပါျခားကေရာ၊ ဘြဲ႕တံဆိပ္မ်ားကိုလည္းမိန္းပါဦးဘုရား။
ဆရာေတာ္ ေျဖ။ ျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ဘုန္ၾကီးကို ႏိုင္ငံျခားတိုင္းတပါးမွာ
ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဒုကၡခံျပီး သာသနာခဲ့လို႕ ၇၊ ၃၊ ၁၉၉၃၊ ခုႏွစ္မွာ အဂၢမဟာပက်ပ႑ိတ ဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္ကို ဆက္ကပ္လွဴဒါန္းခဲ့ပါတယ္။ ယူပီိျပည္နယ္အစိုးရ အတြင္းဝန္ခ်ဳပ္ ၾကီးမွဳျပီး ၂၈၊ ၅၊ ၁၉၉၈၊ ခုႏွစ္မွာ Monk in chief ဘြဲ႕ထူးကိုဆက္ကပ္ခဲပါတယ္။ ဗီဟာျပည္နယ္ အစိုးရကလည္း ၂၆၊ ၅၊ ၁၉၉၉၊ ခုႏွစ္မွာ ဝိဆြဗုဒၶရတနာ - ဝိဆြ-ဗုဒၶဘာသာေကာင္းရတနာ ဘြဲ႕ထူးကို ဗီဟာျပည္နယ္ ဂဝန္နာက ဆက္ကပ္ခဲပါေသးတယ္၊ ဒါ့အျပင္ ၁၆၊ ၅၊ ၂၀၀၁၊ ခုႏွစ္မွာ ဗုဒၶဝိသာရဒ ဘြဲ႕ထူးကိုလည္း ထပ္မံျပီး ဗီဟာျပည္နယ္ ပညာေရးဝန္ၾကီးက လွဴဒါန္းဆက္ကပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၈၅၊ ခုႏွစ္ ယူပီျပည္နယ္ ဝန္ၾကီးခ်ဳပ္ မာယာဝတီက ဒဥတ္ၾကိဆ္တ္ဓမၼ ေဆးဝါထူးဆန္းအံ့ၾသဘြယ္ ဘာသာေရးအားေပးကူညီ ေဆာင္ရြက္မွဳအတြက္ သာသနာျပဳအေကာင္းဆံုးဘြဲ႕ႏွင့္ ၁၉၉၆၊ ခုႏွစ္မွာ ကင္န္ပူရ္ ဗုဒၶဘသာမ်ား အသင့္ေတာ္ဆံုး သာသနာျပဳဆုမ်ား ခ်ီးျမွင့္ခဲပါတယ္။
အပၸမာဒ ေမး။ စာဖတ္ပရိတ္သတ္မ်ား ဆရာေတာ္ရဲ႕ ဘြဲ႕ထူးႏွင့္ဘြဲ႕အမည္အျပည့္
စံုကိုသိရွိ ၾကည္ညိဳၾကေစရန္အတြက္ အျပည့္အစံု မိန္႕ၾကားပါဘုရား။
ဆရေတာ္ ေျဖ။ ဘုန္ၾကီးဘြဲ႕ကို အျပည့္အစံု ေရးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီလိုေရးရင္ျဖစ္ပါတယ္။ ကုသိရုံဆရာေတာ္၊ အဂၢမဟာပ႑ိတ ဘဒၵႏၱဥာဏိႆရ၊ M.A (သမိုင္း) M.A (ပါဠိ) L.L.B ပါဠိသာဟိတ်ယရတနာဘြဲ႕၊ တိဗက္ဒီပလိုမာ၊ B.A.M. ေခၚတိုင္းရင္ေဆး ဆရာဝန္ဘြြဲ႕၊ ဝိဆြဗုဒၶရတနာ၊ ဗုဒၶဝိသာရဒ၊ Monk in chief. ဘြဲ႕တံဆိပ္ေတာ္ရဆရေတာ္ဆိုရင္ျပည့္စံုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ားသိထားတဲ့ ကုသိနာ ရုံဆရာေတာ္ အဂၢမဟာပ႑ိတ ဘဒၵႏၱဥာဏိႆရ ျပည့္စုံပါျပီ၊ တကာၾကီးေလ်ွာက္ထားလို႕သာဘုန္းၾကီးက အျပည္အစံုကိုေျပားျပဒါပါ။
